انواع سبک های قلم زنی

انواع سبک های قلم زنی | اسپادانا قلم

یکی از هنرهای دستی  ایرانی، هنر قلم زنی است. هنرمندان با استفاده از سبک های قلم زنی ، بر روی اشیای فلزی، خطوط و نقوش زیبایی را ترسیم می ‌کنند. پیشنهاد می کنیم قبل از آشنایی با انواع سبک های قلمزنی، با ابزار قلم زنی آشنا شوید.

مقاله معرفی ابزار قلم زنی

یکی از هنرهای دستی  ایرانی، هنر قلمزنی است. هنرمندان با استفاده از سبک های قلم زنی ، بر روی اشیای فلزی، خطوط و نقوش زیبایی را ترسیم می ‌کنند. تزیین و کندن نقوش جذاب توسط هنرمندان، عمدتاً بر روی فلزاتی مانند مس، طلا، نقره و  … انجام می شود. علت استفاده از فلزاتی مانند مس، شکل پذیری و نرمی آن ها است.  طبق تحقیقات باستان شناسی، اولین فلزی که توسط بشر برای فلزکاری و قلمزنی نیز مورد استفاده قرار گرفت، مس بوده است.

سبک های مختلف قلم زنی

به طور کلی می‌توان سبک های قلم زنی در ایران را به سه سبک اصفهانی، تبریزی و شیرازی تقسیم ‌بندی کرد. هر کدام از این سبک های قلم زنی ، دارای ویژگی های مخصوص به خود هستند. مثلاً در سبک شیرازی، عمدتا فلز نقره مورد استفاده قرار می گیرد. در این سبک، شاهد نقوشی مانند گل مرغ یا تخت جمشیدی هستیم. سبک های اصفهان و تبریز هم با یکدیگر متفاوت هستند. مثلاً در سبک اصفهانی، قلمزنی به صورت عمیق تر و برجسته تر است.  در حالی که در سبک تبریزی اینگونه نیست. البته در قلمزنی به سبک اصفهانی، قلم های ریز و قلم های برجسته هم  بیشتر  مورد استفاده قرار می گیرند. هنرمندان چیره دست اصفهانی از طرح های مختلف، به خصوص طرح های اسلیمی استفاده می کنند.  استفاده از قلم زنی عمیق و برجسته سبب می‌ شود که اشکال مختلف، حالت سه بعدی به خود بگیرند.

قدمت هنر قلمزنی به بیش از هزار سال پیش می رسد. در دوره‌های قبل از اسلام و مخصوصاً در دوره ساسانیان، شاهد سبک های قلم زنی بسیار زیادی، بر روی جام ها و اشیای مختلف هستیم. این هنر فاخر، تا امروز مخصوصا در شهر اصفهان به عنوان پایتخت فرهنگ و تمدن ایران زمین، زنده نگه داشته شده و هنرمندان زیادی در این عرصه، مشغول به فعالیت هستند.

انواع سبک های قلم زنی | اسپادانا قلم
انواع سبک های قلم زنی | اسپادانا قلم

انواع قلمزنی

می‌توان  از نظر روش طراحی نیز، انواع سبک های قلم زنی را تشریح کرد. پنج نوع قلم زنی مشهور وجود دارد. سبک های قلم زنی برجسته کاری، نیمه برجسته کاری، ریزه قلم زنی، حکاکی و مشبک کاری.

سبک قلمزنی برجسته کاری

در برجسته کاری عمدتاً از قلم نیم‌بر استفاده میکنند.  در این روش یک طرف ظرف را قیر اندود می کنند و طرح اصلی را بر روی آن نیم‌بر می‌کنند. سپس قیر را جدا کرده  و این بار،  روی بوم  مورد نظر را قیراندود می‌ کنند. پس از این مرحله با ابزارهای مختلف، طرف اصلی فلز  را طراحی کرده و در نهایت نیز زمینه را صاف می کنند تا برجستگی های شکل مشخص شوند.

مراحل روش برجسته کاری

روش برجسته کاری به صورت جزئی تر  به این صورت است که ابتدا پشت بوم فلزی را قیر اندود می کنند. سپس طرح مورد نظر خود را بر روی بوم، طراحی می کنند. وقتی که طرح هنرمندان بر روی بوم مد نظرشان تثبیت شد،  قیر موجود را جدا کرده و آن را ذوب می‌کنند.  پس از اینکه قیر ذوب شد،  آن را در طرفی که طرح مدنظر را انجام داده‌اند، می ریزند. پس از این کار، طرح اصلی به خوبی برجسته می ‌شود و تمام ریزه کاری های مورد نظر را دوباره اصلاح یا صاف می کنند. معمولاً در سبک برجسته کاری از قلم بدون آج استفاده می شود.  مرحله پایانی نیز، مرحله روسازی است.

نیمه برجسته کاری

در نوع نیمه برجسته کاری ، عمدتاً قلم های معمولی و ریز استفاده می شوند تا برجستگی نقوش به صورت کمتری نمایان شوند. عمدتاً حدود ۲ سانتیمتر، نقش‌ ها را برجسته می‌کنند.

سبک قلمزنی مشبک کاری

در سبک قلمزنی مشبک کاری، طرح مدنظر، با استفاده از قلم های مخصوص، در همان ابتدا روی فلز ایجاد می شود و قسمت های زمینه در انتها،  جدا می شوند. در سبک مشبک کاری شاهد استفاده از قلم های بدون آج هستیم که معمولاً هنرمندان با استفاده از آن‌ها، کار روسازی را انجام می‌دهند. هنرمندان سبک مشبک، عمدتاً طرح های مورد نظر خود را با استفاده از قلم تبریزی برش می‌دهند. این موضوع سبب می‌شود تا طرح آن ها از زمینه جدا شود. بیشتر هنرمندان اصفهانی از سبک مشبک استفاده می‌کنند.

انواع سبک های قلم زنی | اسپادانا قلم
انواع سبک های قلم زنی | اسپادانا قلم

حکاکی

در سبک قلمزنی حکاکی فقط از یک قلم استفاده می‌شود که آن را قلم تیزی گوشت فلز کنده می نامند. این قلم می‌تواند ریزه کاری های نقوش اسلیمی را به خوبی ایجاد کند.

سبک قلمزنی ریزه کاری

در سبک قلمزنی ریزه کاری، عمدتاً طرح‌ های گل و طبیعت مورد توجه هنرمندان قرار می گیرند.  در این سبک نیز  ابتدا سطح مورد نظر را قیر اندود می کنند و قلمزنی عمدتاً بر روی  آن صورت می پذیرد. در سبک ریزه کاری، بافتی را در زمینه بوم قرار می‌دهند. با استفاده  از این بافت، طرح اصلی آشکار می شود. در نهایت نیز آن را جدا میکنند تا طرح ، واضح تر باشد.

انواع سبک های قلم زنی | اسپادانا قلم
انواع سبک های قلم زنی | اسپادانا قلم

انواع قلم های سبک های قلم زنی

برای اینکه بتوانید قلمزنی بسیار خوبی داشته باشید، باید ابزار و وسایل مختلف مورد نیاز را تهیه کنید. چکش های مخصوص، انواع قلم های ساخت و ساز، پرگار فلزی، تسمه های چرمی، میز کار و … از ابزار و وسایلی هستند که حتماً باید مورد استفاده قرار بگیرند.

انواع و اقسام قلم ها در سبک های قلم زنی وجود دارند. قلم های کف تخت، نیم‌بر، بادامی، نیم‌ور و خوشه،  برای  سبک برجسته کاری مورد استفاده می گیرند. قلم سنبه، گرسواد، ناخنی،  تیزبر و …. نیز جزو قلم هایی هستند که در سبک های قلم زنی مشبک کاری و ریزه کاری مورد استفاده قرار می‌گیرند.

گروه اسپادانا قلم با ۲۰ سال سابقه، انواع و اقسام محصولات قلمزنی و زیورآلات در حوزه میناکاری و فیروزه کاری را  تهیه و تولید می کند. ما در سایت خود انواع و اقسام محصولات سبک های قلم زنی، مانند قلم زنی فلز (قلم فولادی و قلم فولادی طرح دار) را تهیه کرده ایم.  همچنین قلم فولادی برای  انواع و اقسام سبک ها  (مانند سبک زیورآلات، سیاه قلم، ریزه قلم، برجسته ، مشبک و پلاک و … )  تامین کرده ایم.  از آنجا که حکاکی چرم نیز یکی دیگر از فعالیت هایی  است که نیاز به قلم دارد، ابراز آلات مختلف آن در سایت اسپادانا قلم وجود دارند.  اگر نیاز به ابزارآلاتی مانند بشقاب، پرگار، چکش های قلم زنی،  ورق  و …. دارید، اسپادانا قلم این ابزارها را  برای شما  فراهم کرده‌ است. برای خرید این اقلام  و همچنین خرید پکیج های آموزشی می توانید از دیگر بخش های فروشگاه تخصصی قلم زنی اسپادانا قلم دیدن کنید.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.